Libet deneyi olarak bilinen meşhur deneyde, denekler ekranda dönen ve saat kadranına benzeyen bir kadranın ibresini belli bir noktada durdurmaya karar verip, ibreyi durduracak olan düğmeye basıyorlar. Dönen kadranı sürekli gözleriyle izlediklerinden, zihinlerinde o kararı verdikleri sırada kadranın hangi sayıyı gösterdiğini de görebiliyorlar. Bir başka deyişle, ''Karar verdim'' dedikleri anın nereye denk geldiğini söyleyebiliyorlar.
Bu arada EEG (elektroensefalografi) yöntemiyle beyinlerinde kaydedilen elektriksel faaliyetler de inceleniyor. Deneklerin ''karar verdikleri an'' olarak ifade ettikleri andan yaklaşık 7 saniye kadar önce beyinlerinde ''hazırlık potansiyeli'' denen özel bir elektriksel bir faaliyet de izleniyor. Araştırmacılar bu faaliyete bakarak kararın ne zaman verildiğini 7 saniye öncesinden görebiliyorlar. Fakat denekler bundan habersiz.Onlar sadece ''Karar verdik'' dedikleri andan, yani beyinlerinde dalgasal olarak o karar verildikten yaklaşık 7 saniye sonra kararlarının bilinçli olarak farkında oluyorlar.
Bazı araştırmacılar ve düşünürler, bu tip deneylerin özgür iradenin var olmadığını bile gösterdiğini bile düşünüyorlar. Onlara göre özgür irademiz, rahat yaşayalım diye zihnimizin bize bir oyunu. Çünkü kararlar bizden 7 saniye önce beynimizdeki bazı merkezlerin faaliyetleri aracılığıyla veriliyor gibi görünüyor.
Ben bu görüşte olmayanlardanım. Bana sorarsanız bu tip deneyleri açıklamanın başka yolları da var. Mesela belki de daha yavaş, kapasitesi sınırlı ve sinirsel olarak maliyetli bir işlem olan bilinçli düşünme eyleminden tasarruf amacıyla, hızlı bilinç dışı devrelerle yavaş bilinç arasındaki farkı kapatan bir maskeleme yazılımımız olabilir. Bu da bizi gereksiz bir zihinsel boşluktan kurtarıyor ve hayatta kalmamızı kolaylaştırıyor olabilir.
Beynin Sırları
Pelin Çift
Prof.Dr.Sinan Canan
Meşhur deney,
Konuya ayrı bir bakış açısı olarak,
Merhaba arkadaşlar,
Saturday night dediğimiz günün gecesinde benim beynim yanacaksa sizinki de yanmalı diye düşünerek enterasan bir konuya değinmek istedim. Beyinler kulak memesi kıvamına geldiyse herkese iyi geceler diliyorum. Pardon, beyninize diliyorum. ^^
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder